Znaczenie
Regularna wymiana matek — to jedna z najważniejszych zasad racjonalnej gospodarki pasiecznej. Matka czerwi dobrze w ciągu dwóch sezonów, ale już w trzecim ilość składanych przez nią jaj zmniejsza się w takim stopniu, że nie jest w stanie doprowadzić rodziny do pełnej siły. Toteż w każdej postępowo prowadzonej pasiece trzeba wymieniać, corocznie 50% matek, a w intensywnej gospodarce, z wywożeniem pni na pożytki, jeszcze więcej...
Pora wychowu
Najlepszym terminem rozpoczęcia wychowu jest początkowy okres rójek, kiedy to rodziny pszczele mają odpowiedni skład, a więc znaczną przewagę ilościową pszczół nielotnych w stosunku do lotnych; na jedną larwę przypadają wtedy 3 karmicielki. W tym czasie trwa zwykle dość dobry pożytek, co pozwala na intensywne odżywianie się młodych robotnic, powodujące wzmożone wydzielanie mleczka u karmicielek zajętych pielęgnacją larw matek. Trutnie, odżywiane również obficie, są wówczas w doskonałej kondycji rozpłodowej...
Badania
Badania porównawcze dowodzą, że larwy w miseczkach matecznikowych otrzymują w pierwszym dniu po poddaniu wychowującej rodzinie znacznie mniej mleczka od karmicielek niż poddane w komórkach naturalnych. Dopiero w drugim dniu jego ilość ulega wyrównaniu. Taka różnica w odżywianiu młodych larw wywiera wpływ zarówno na ilość, jak i jakość uzyskiwanych z nich matek...
Miejsce wychowu
Można tu rozróżnić wychów gniazdowy, powałkowy i kombinowany. Wychów gniazdowy polega na tym, że larwy umieszcza się w środku gniazda w komórkach przylepionych do koreczków na specjalnych listewkach; cały wychów matek przebiega również w gnieździe (metoda Alleya, Zandera). Wychów powałkowy polega na umieszczaniu larw zarodowych nad gniazdem, gdzie zdaniem wielu hodowców robotnice budują więcej mateczników...
Wykorzystanie rodzin
Wychów matek niektórymi metodami odbywa się w całości w jednej rodzinie, przy czym nie wykorzystuje się jej z reguły do drugiej serii hodowlanej. Po zakończeniu wychowu rodzina taka otrzymuje unasienioną matkę w celu przyspieszenia powrotu do normalnego stanu i wyrównania przerwy w czerwieniu, co trwa około 2 tygodni. W taki sposób można wychować niewiele matek...